Kort gezegd: Een anemometer is een windmeter: een instrument dat de windsnelheid meet. Buiten zie je vooral de cupwindmeter. De cups draaien sneller als de wind aantrekt en vangen de wind uit elke richting. Een handwindmeter toont de snelheid op de plek waar je staat, in knopen, km/h, m/s of mph. Een windmeter meet de snelheid, niet de richting. Daarvoor heb je een windvaan.
Elk weerstation heeft er een, maar de handigste windmeter is vaak die in je broekzak. Hier lees je wat hij meet, welke soorten er zijn en hoe je een meting krijgt waarop je kunt vertrouwen.
Wat een anemometer meet
Een anemometer meet de windsnelheid: hoe snel de lucht langs een punt stroomt. De naam komt van het Griekse woord anemos, wind. De meeste handmodellen tonen de waarde in knopen, km/h, m/s of mph, en veel meters laten ook de sterkste vlaag en een kort gemiddelde zien.
Waar de wind vandaan komt, vertelt een windmeter je niet. Dat doet een windvaan, een windzak, een vlag, of een kompas en je eigen ogen. Weerstations hebben meestal allebei.
De belangrijkste soorten windmeters
| Soort | Hoe hij werkt | Geschikt voor |
|---|---|---|
| Cup | Drie of vier cups op een rotor. Hoe harder het waait, hoe sneller de rotor draait. | Weerstations, boten, het strand, gebruik in de hand. Meet de wind uit elke richting. |
| Vaan (propeller) | Een kleine propeller draait in de wind. Hij meet alleen goed als hij recht in de wind staat. | Luchtstroom uit roosters en kanalen, en snelle checks als je hem kunt richten. |
| Hittedraad | Een verwarmd draadje koelt sneller af in bewegende lucht. De elektronica meet die afkoeling. | Heel lage luchtsnelheden binnen, ventilatiekanalen, onderzoek. |
| Ultrasoon | Geluidspulsen gaan heen en weer tussen sensoren. Bewegende lucht verandert hun looptijd. | Vaste weer- en meetstations. Geen bewegende delen, wel duurder. |
| Pitotbuis | Vergelijkt de druk van bewegende lucht met stilstaande lucht. | Luchtsnelheid van vliegtuigen en windtunnels. |
Zo werkt een cupwindmeter
De open kant van elke cup vangt meer wind dan de bolle achterkant. Daardoor draait de rotor altijd dezelfde kant op, uit welke richting het ook waait. Een sensor telt de omwentelingen en het scherm rekent die om naar windsnelheid.
Het idee is oud. Leon Battista Alberti beschreef rond 1450 al een mechanische windmeter, en de Ierse astronoom Thomas Romney Robinson bouwde de cupwindmeter in 1845 en 1846. Weerstations werken nog steeds volgens hetzelfde principe.
Bij een handmodel zoals de Windie 360 zitten de cups in een beschermkooi. Zo kan de meter gewoon in je jaszak of zeiltas en meet hij toch de wind van alle kanten.
Handwindmeter of vaste windmeter
Een vaste windmeter op een mast of dak houdt de wind op één plek continu bij. Een handwindmeter geeft je de waarde precies waar jij staat. Dat heb je nodig als je nu moet beslissen: aan boord, op het strand, op de startplek of op een werkplatform.
Wil je de ontwerpen naast elkaar zien? Lees dan onze vergelijking van handwindmeters.
Wie een windmeter gebruikt
- Zeilers en wedstrijdleiders: om een wedstrijd te starten, uit te stellen of in te korten, en om de lengte van de baan te bepalen. Zie windmeters bij zeilregatta's.
- Kitesurfers en wingfoilers: om de juiste kite- of wingmaat te kiezen. Zie de tabel met kite- en wingmaat per windkracht.
- Dronepiloten: om de wind te checken tegen de limiet van hun drone. Zie hoeveel wind een drone aankan.
- Paraglidingpiloten, vissers, golfers, kraan- en steigerbouwers, evenementenorganisatoren: zie een handwindmeter gebruiken buiten het zeilen.
Zo lees je een windmeter goed af
- Houd hem op armlengte omhoog, weg van je lichaam, gebouwen, zeilen en bomen.
- Geef hem 20 tot 30 seconden. Wind is nooit constant, dus noteer het gemiddelde en de hoogste vlaag.
- Meet waar het ertoe doet: op de startplek, op de startlijn, op de hoogte waar je gaat werken.
- Meet elke keer op dezelfde plek. Vandaag vergelijken met gisteren zegt vaak meer dan het exacte getal.
- Op een varende boot meet je de schijnbare wind: je eigen vaart plus de ware wind. Leg stil om de ware wind te meten.
- Reken eenheden om als je specificaties een andere eenheid gebruiken. Onze windsnelheid-omrekenaar toont ook de windkracht in Beaufort.
Veelgemaakte fouten
- Meten in de luwte. Naast een auto, een muur of een duin kan de meting de helft van de echte wind zijn.
- Eén getal aflezen. Eén blik kan net een gat of een vlaag zijn. Kijk een halve minuut.
- Het strand gelijkstellen aan het water. Een stukje uit de kust kan het een paar knopen harder waaien dan op het zand.
- Een vaanmeter slecht richten. Houd je een propellermeter een paar graden naast de wind, dan meet je te laag. Een cupmeter heeft daar geen last van.
