W skrócie: Anemometr to przyrząd do pomiaru prędkości wiatru. Na zewnątrz najczęściej spotkasz anemometr czaszowy. Jego czasze kręcą się tym szybciej, im mocniej wieje, i łapią wiatr z każdego kierunku. Anemometr ręczny pokazuje prędkość wiatru tam, gdzie stoisz, w węzłach, km/h, m/s albo mph. Anemometr mierzy prędkość, a nie kierunek. Kierunek pokazuje chorągiewka, czyli wiatrowskaz.
Ma go każda stacja meteo, ale najbardziej przydaje się często ten, który nosisz w kieszeni. Wyjaśniamy, co mierzy, jakie są główne rodzaje i jak zrobić pomiar, któremu można ufać.
Co mierzy anemometr
Anemometr mierzy prędkość wiatru, czyli to, jak szybko powietrze przesuwa się obok danego punktu. Nazwa pochodzi od greckiego słowa anemos, wiatr. Większość modeli ręcznych pokazuje wynik w węzłach, km/h, m/s albo mph, a wiele z nich także najsilniejszy poryw i średnią z krótkiego czasu.
Anemometr nie powie ci, skąd wieje. Od tego jest wiatrowskaz, rękaw lotniskowy, flaga albo kompas i własne oczy. Stacje meteo zwykle mają jedno i drugie.
Główne rodzaje anemometrów
| Rodzaj | Jak działa | Do czego się nadaje |
|---|---|---|
| Czaszowy | Trzy albo cztery czasze na wirniku. Im mocniej wieje, tym szybciej kręci się wirnik. | Stacje meteo, łodzie, plaża, pomiar z ręki. Mierzy wiatr z każdego kierunku. |
| Skrzydełkowy (śmigiełkowy) | Małe śmigło obraca się na wietrze. Mierzy poprawnie tylko wtedy, gdy patrzy prosto w wiatr. | Przepływ powietrza z kratek i kanałów wentylacyjnych oraz szybki pomiar, gdy da się go dobrze wycelować. |
| Termoanemometr (z gorącym drutem) | Podgrzany drut stygnie szybciej w ruchomym powietrzu. Elektronika mierzy to chłodzenie. | Bardzo małe prędkości powietrza w pomieszczeniach, wentylacja i klimatyzacja, badania. |
| Ultradźwiękowy | Między czujnikami biegną impulsy dźwięku. Ruch powietrza zmienia czas ich przelotu. | Stałe stacje meteo i badawcze. Bez ruchomych części, ale droższy. |
| Rurka Pitota | Porównuje ciśnienie powietrza w ruchu z ciśnieniem powietrza nieruchomego. | Prędkość samolotu względem powietrza i tunele aerodynamiczne. |
Jak działa anemometr czaszowy
Otwarta strona każdej czaszy łapie więcej wiatru niż jej okrągły tył, więc wirnik zawsze kręci się w tę samą stronę, niezależnie od tego, skąd wieje. Czujnik liczy obroty, a wyświetlacz przelicza je na prędkość wiatru.
To stary pomysł. Leon Battista Alberti opisał mechaniczny miernik wiatru około 1450 roku, a irlandzki astronom Thomas Romney Robinson zbudował anemometr czaszowy w latach 1845 i 1846. Stacje meteo do dziś korzystają z tej samej zasady.
Wersja ręczna, taka jak Windie 360, ma czasze schowane w osłonie, więc miernik może jeździć w kieszeni albo w torbie ze sprzętem i dalej mierzyć wiatr z każdej strony.
Anemometr ręczny czy stały
Stały anemometr na maszcie albo dachu zapisuje wiatr bez przerwy, ale w jednym miejscu. Anemometr ręczny daje odczyt dokładnie tam, gdzie stoisz. Tego potrzebujesz, gdy decyzję trzeba podjąć teraz: na łodzi, na plaży, na starcie paralotni albo na podeście roboczym.
Różne konstrukcje ręcznych mierników zestawiliśmy w porównaniu anemometrów ręcznych.
Kto używa anemometru
- Żeglarze i sędziowie regatowi: żeby wystartować, odroczyć albo skrócić wyścig i ustalić długość trasy. Zobacz anemometr na regatach żeglarskich.
- Kitesurferzy i wingfoilerzy: żeby dobrać rozmiar latawca albo winga. Zobacz tabelę rozmiarów latawców i skrzydeł według wiatru.
- Piloci dronów: żeby porównać wiatr z limitem drona. Zobacz, przy jakim wietrze może latać dron.
- Paralotniarze, wędkarze, golfiści, operatorzy dźwigów, ekipy na rusztowaniach i organizatorzy imprez: zobacz zastosowania wiatromierza ręcznego.
Jak poprawnie odczytać anemometr
- Trzymaj go na wyciągniętej ręce, z dala od ciała, budynków, żagli i drzew.
- Daj mu 20 do 30 sekund. Wiatr nigdy nie wieje równo, więc zapisz średnią i najsilniejszy poryw.
- Mierz tam, gdzie to ma znaczenie: w miejscu startu, na linii startu, na wysokości, na której będziesz pracować.
- Mierz za każdym razem w tym samym miejscu. Porównanie dziś z wczoraj często mówi więcej niż sama liczba.
- Na płynącej łodzi mierzysz wiatr pozorny, czyli wiatr rzeczywisty złożony z twoją prędkością. Żeby zmierzyć wiatr rzeczywisty, zatrzymaj łódź.
- Przelicz jednostki, jeśli w specyfikacji sprzętu jest inna. Nasz przelicznik prędkości wiatru pokazuje też stopień w skali Beauforta.
Typowe błędy
- Pomiar w osłonięciu. Przy samochodzie, ścianie albo wydmie odczyt potrafi być o połowę niższy niż prawdziwy wiatr.
- Jedna liczba. Jedno spojrzenie może trafić na dziurę albo poryw. Patrz przez pół minuty.
- Wiatr z plaży to nie wiatr na wodzie. Kawałek od brzegu potrafi wiać o kilka węzłów mocniej niż na piasku.
- Źle wycelowany miernik skrzydełkowy. Śmigło ustawione kilka stopni obok wiatru zaniża odczyt. Miernik czaszowy nie ma tego problemu.
